|
RAMAZAN ERDOĞAN
BAŞKOMİSER
ÖĞRETİM GÖREVLİSİ
İSTANBUL ŞÜKRÜ BALCI POLİS
MESLEK YÜKSEKOKULU
e-posta:
ramazan_erdogan@hotmail.com
Çiğdem KARABACAK
Serdar SEVEN
İlhan OK
Hıdır BAYER
BİLİŞİM SUÇLARI VE
TÜRKİYEDE’Kİ YASAL DURUMU
1. Giriş
Yaşamakta
olduğumuz bilgi çağında internet, bilginin sınır tanımadığını ve
sınırsız bilgiyi başkalarıyla paylaşmamız gerektiğini, bilginin
paylaşıldıkça çoğaldığını bize öğretirken, bir yandan da bütün
sınırları kaldırarak dünyayı, insanlar için “küresel köy” haline
getirdi. Uzmanlar dünyada son 30 yılda üretilen toplam bilgi
hacminin, bundan önceki 5000 yılda üretilenden fazla olduğunu
söylemektedir. Bu kadar çok bilginin mevcut olduğu çağımızda
artık bilginin çokluğu değil, aradığımız bilgiye anında ulaşmak
önemlidir.
Önceleri sadece bilgi değişimi, paylaşımı ve iletişim
amacıyla kullanılan internet, günümüzde gündelik yaşantımızın
bir parçası haline gelerek, iletişimden araştırmaya,
alışverişten reklama hemen her alanda yerini almıştır. Öyle ki
bu gün internet üzerinde milyonlarca insan, satıcıların yüzünü
bile görmeden alışverişini yapıyor, borsayı, hava durumunu,
tuttuğu takımın en son aldığı sonuçları anında öğreniyor,
araştırma yapıyor, oyun oynuyor hatta dünyanın ta öbür ucundaki
arkadaşına anında posta veya mesaj gönderebiliyor.
Günlük yaşantımızı baştan başa değiştiren internet kitle
iletişim alanında yapılan buluşların en önemlisidir. Çünkü radyo
50 milyonluk kitlesine 38 yılda, TV 13 yılda erişirken internet
4,5 yıl gibi kısa sürede erişmiştir. Bütün dünyayı saran
internet bilgisayar ağı sayesinde önemli miktarda bilgi, haber
ve belgeye kolayca ulaşarak kütüphaneleri dolaşmadan veya
yüzlerce kitapları karıştırmadan aradığımız bilgiye anında
dijital olarak ulaşabiliyorsunuz. Hatta isterseniz aradığınız
konu hakkında uzman kişilere ulaşarak canlı olarak sohbet ederek
bilgiye ulaşmak mümkündür. İnternet hala sahibi bulunmayan,
yönetilmeyen ve denetlenmeyen tek ve olağanüstü işletmedir.
İnternet sayesinde devletin ilgili kurumları hızla bütün
işlerini dijital ortama taşımaya başladılar. Pek yakında Web
üzerinden vergilerimizi ödeyerek, seçimlerde oy kullanabilecek
ve her türlü resmi başvurularımızı yapabileceğiz.
Dış ülkelerde, artık üniversitelerde “biometri” adı altında
kürsüler kurulmaktadır. Bu kürsüler insanların diğerlerinden
nasıl ayırt edilebileceği üzerine çalışan ve bu konuda dallanmış
teknolojiler geliştiren üniversite bölümleridir. Her üniversite
sizi göz irisinizden, parmak izinizden, ses tonunuzdan,
yüzünüzdeki kılcal damardan tanımaya çalışan akıllı makinalar ve
bunları akıllıca kullanabilen veritabanları üzerinde
çalışmaktadırlar. Bu çalışmanın nedenini tahmin etmişsinizdir.
Artık kredi kartınız yerine gözlerinizi, parmak izinizi,
sesinizi, DNA yapınızı veya benzer şeyleri kullanacaksınız. Bu
da çok yakın bir tarihte hedeflenen bedava internet, bilgisayar,
bedava kredi numarası ve zahmetsiz ticaret yollarına açılan
rüyayı tetikleyen diğer bir altyapı çalışmasıdır. Bilgisayar
üzerinde sizi algılayacak olan yeni sensörler yer alacak.
Ülkemizde büyük ölçekli olarak görülen ilk somut örnek Veezygo
idi.
İnternet üzerinden ticaret yapan firmalar internetteki
kaynakları internet dışında kullanmaya yöneldi. Vestel iki yıl
önce Veezygo adı altında bir IIS hizmeti başlatmıştı.
Kullanıcılarına bir bilgisayar, internet bağlantısı ve bir kredi
kartı sağlayan bu hizmet aslında amaçlarına pek çok farklı
mekanizmaya dayamış bir pazarlama tekniğidir. Veezygo ya da buna
benzer pek çok ticari yatırım aslında müthiş bir müşteri
portföyü oluşturma ve bu müşteri grubunu kontrol altında tutma
yolu olarak kullanıldı.
Bilişimin amacı; küresel bilgi toplumu oluşturmaktır. Bu
konuda stratejiler geliştiriliyor. Örneğin Türkiye, küresel uydu
iletişimi şebekesi Iridium sayesinde dünya çevresindeki altı
yörüngede bulunan 11 er adet uydudan oluşuyor. Bu güne dek
gerçekleştirilen en yüksek hacimli uydu üretim programlarıyla
üretilen ve uzaya fırlatılan 66 adet uydu, tüm dünya
coğrafyasında, geleneksel uydu iletişim terminallerinin 1/10 u
ağırlığındaki mobil el cihazlarıyla her türlü şebekeye erişim
imkanı sunuyor. Sistem, sesin yanı sıra mesaj da iletiyor.
Uluslar arası eğilimler ister uydudan, ister kablolu olsun bütün
yayınların birleştirilmesi yönündedir.
Diğer olumlu icatların kırık ve eksik yanlarını kullanan
insanoğlu o icatları çarptırmayı başardığı gibi bu yeni sınırsız
dünyanın da çarpıklıklarının temelini atmaya başladı.
Önce mesaj ve haber için kullanılan internet olgusu zamanla
bir çıkar kaynağı halini almayı başardı. Tabi bu kadar müthiş
bir icadın tıpkı dinamitte olduğu gibi yıkma amaçlı
kullanılabileceği gerçeği diğer herkesi tedirgin etmeye başladı.
Bunlara en tehlikeli bir örnek olarak; sistemin içinde var olan
ve temizlenemeyen bir olgu halini alan “HYBRİS” tir. 1998
yılında tüm veri ve iletişim tabanları içinde mail yoluyla
yayılabilen gizli bir virüs üretildi. Bu virüs kısa metrajlı bir
film gibi geldi ve geçti. Ona karşı antivirüs programları
yazıldı ama nafile. Daha gelişmiş olarak ve yine maille yayılan
HYBRİS patladı.
Dünyanın bilişim ve internet devi MİCROSOFT, ABD Savunma
Bakanlığı, Pentagon ve daha birçok iyi korunan ya da öyle
sanılan firma milyonlarca dolarlık zarara uğradı. Daha sonra: “I
love you”, “Kıss me”, “Hotbird 2” olmak üzere ve bazılarının
Taivan, Honkong, Endonezya gibi doğu kökenli olduğu bilinen
onlarca, yüzlerce virüs ve bunlara karşı antivirüs programları
üretildi.
Ramazan Erdoğan haricindeki
isimler, söz konusu makale kaleme alındığı esnâda Şükrü Balcı
Polis Meslek Yüksek Okulu öğrencileri olup şu anda polis memuru
olarak görev yapaktadırlar.
1. BİLİŞİM
SUÇLARI ÇALIŞMA GRUBU
18.04.1998 tarihinde Sn. Genel Müdürümüz’ün
onayıyla kurulan “Bilişim Suçları ve Bilgi Güvenliği Kurulu”
altında yapılan görevlendirme ile 1.3.1999 tarihinde “Bilişim
Suçları Çalışma Grubu” kurulmuştur.
Kamu Yararının tesisini güçlendirmek açısından, yapılacak
hukuki düzenlemelerle sosyal adaletin sağlanması ve
haksızlıkların önüne geçilmesi, ülkemiz ve yaşadığımız toplumun
huzuru ve mutluluğu açısından çok önemli hale gelmiştir.
Böylelikle insan oğlunun hizmetinde çok önemli bir yere sahip
olan teknolojinin daha çok verimli olması huzurlu ve çağdaş
toplumlar için en büyük kazanç olacaktır. Sonuçta teknolojide,
diğer hizmetler gibi, insan oğlunun yaşamına değer
katmak,güzelleştirmek ve kolaylaştırmak için vardır.
1.1. AMAÇ:
Gelişen teknolojilerle birlikte insan ilişkileri de bu
teknolojik ortamlara taşınmakta ve bu ortamlarda da hak
ihlalleri meydana gelmektedir. Bilişim alanındaki hak
ihlallerini araştırmak bu alandaki suç tiplerini belirlemek,
ilgili Daire Başkanlıklarının yönetmeliklerinde gerekli
düzenlemeleri yapmak üzere “Bilişim Suçları çalışma Grubu”
kurulmuştur.
2. BİLİŞİM SUÇLARININ
SINIFLANDIRILMASI
Bilişim alanındaki suç tiplerini incelerken İnterpol’ ün
hazırlamış olduğu “İnterpol Computer Crime Manual” esas olmak
üzere, Birleşmiş Milletlerin hazırlamış oldugu “United Nations
Manual on The Preventation and Control of Compert-Related Crime”
kitapcıgı ve Avustralya Polis Teşkilatının hazırlamış olduğu
“Minimum Provisions For İnvestigation Of Computer Based Offences”
kitapçıklarından istifade edilerek aşagıdaki suç tipleri
belirlenmiştir.
2.1. BİLGİSAYAR SİSTEMLERİNE VE
SERVİSLERİNE YETKİSİZ ERİŞİM
2.1.1. Yetkisiz Erişim:
Tanım: Bir bilgisayar sistemine yada bilgisayar ağına
yetkisi olmaksızın erişmektir.
Açıklama: Suçun hedefi bir bilgisayar sistemi yada
ağıdır. Erişim bir kişi tarafından yakın bir mesafeden olacağı
gibi dolaylı olarak uzak bir mesafeden de (örneğin:modem hattı
ile) olabilir.
Rus Askeri Haber Sitesi Hack Edildi
Rusya’nın askeri haber ajansı olan AVN, bir grup hacker
tarafından hack edildi. Siteye Rus siyasilerini ve komutanlarını
aşağılayan ingilizce yazılar yazan hackerlerin eylemlerini
İngiltere ve Brezilya’ dan gerçekleştirdikleri ortaya çıktı.
Siteyi hack eden hackerlerden biri Yahoo ve e-Bay’ ın
hizmetlerini aksatan kişi olduklarını itiraf ettiler. Eylemin
amacı ise, Çeçenistan’ daki savaş nedeniyle Rusya’ yı sanal
ortamdan uzaklaştırmak olarak belirtildi.
M.S.B.’YE HACKER SALDIRI
Kendilerine “KORSAN TEAM” diyen bir grup hacker M.S.B’ nin
ana sayfasına şu mesajı yerleştirdi.
“Ülkemizin içinde bulunduğu ekonomik krize karşı önlem
almanızı bekliyoruz. Yoksulluk sınırı, işsizlik güzelim
yurdumuzun hali bumu olacaktı? Lütfen buna bir son veriniz.”
2.1.2. Yetkisiz Dinleme
Tanım: Bir bilgisayar veya ağ sistemine, sisteminden
veya sistemi içinden yapılan iletişimin yetkisi olmaksızın
teknik anlamda dinlenmesidir. Açıklama: Suçun hedefi
her türlü bilgisayar iletişimidir. Genellikle halka açık yada
özel telekominikasyon sistemleri yoluyla yapılan veri
transferini içerir. Suçun oluşması için hareket yetkisiz ve
niyet edilmiş olmalıdır.
2.1.3. Hesap İhlâli
Tanım: Herhangi bir ödeme yapmaktan kaçınma niyetiyle
bir başkasının dijital hesabını kötüye kullanma.
Açıklama: Bu tip suçlar geleneksel hırsızlık,
dolandırıcılık suçları gibidir. Hesap ihlali, yetkisiz erişim
yapılarak başkasının hesabını kullanarak sistemlerden istifade
etmek şeklinde olabilir.
2.2.
BİLGİSAYAR SABOTAJI:
2.2.1. Mantıksal
Tanım: bir bilgisayar yada iletişim sisteminin
fonksiyonlarını engelleme amacıyla bilgisayar verileri veya
programlarının girilmesi, yüklenmesi, değiştirilmesi, silinmesi
veya ele geçirilmesidir.
Açıklama: Bir bilgisayar yada iletişim sisteminin
fonksiyonlarının çalışmasını engellemek amacıyla verilerin yada
programların Zaman Bombası, Truva Atları, Virüsler, Solucanlarla
değiştirilmesi, silinmesi veya çalışamaz hale getirilmesidir.
VİRÜSLER
I. WORM. PIF.FABLE VİRÜSÜ
Bilgisayarınıza rastgele bir e-mail mesaj olarak geliyor,
konu olarak da şunlardan birisi görünür:
- FABLE
- SOMETHING YOU SHOULD READ (Bunu okumanız gerekiyor)
- VERY IMPORTANT THAT YOU RECEIVE THIS (Bunu almanız çok
önemli)
Mesajın kendisi ise aşağıdaki cümleler arasından rastgele
seçiliyor;
- A NICE LITTLE FABLE (Hoş minik bir öykü)
- WANTED TO MAKE SURE YOU RECEIVED THIS (Alıcıya ulaştığından
emin olmak için)
Buna ek olarak, mesaja iliştirilmiş FIBLE.PIF isimli bir
dosya yer alıyor. Bir kez çalıştırıldığında solucan virüs bir
dizi başka dosya açıyor, sisteme yerleşiyor ve ICQ kanalları ve
e-posta üzerinden kendisine kayıtlı tüm adreslere dağıtıyor.
HYBRIS
Alıcıya masum bir e-posta olarak geliyor. Hybrıs windows
platformunda e-posta eklentisi olarak yayılıyor. Yayılmak için
WSOCK.32.DLL dosyasını kullanan virüs aynı zamanda ağ
bağlantılarını kuran windows işlevine de el atıyor. E-posta
adres defterini tarayıp tüm adreslere kendini yolluyor.
ANTİ-VİRÜS RESEARCH CENTER’IN
BAŞKANI EUGENE KOSPERSKEY; Bu
virüste farklı olan şey zararsız görünmesine rağmen internet
üzerinden kendisini yenileyebiliyor. Ve yazarına neredeyse
“gerçek zamanda “ virüs üzerinde değiştirme ve tüm dünyadaki
virüslü bilgisayarları kontrol edebilme imkanını sunuyor. Ayrıca
virüs tarihinin en karmaşık ve en hassas koduna sahip virüste
plugin’ler son derece güvenli olarak şifrelenmiş.
EN İLGİNÇ YARIŞMA
En iyi virüsü kim yazacak? Yeni geliştirilen firewall
sisteminin güvenliğinin testi için hackerlara çağrı yapan
gatekeeper’ ın yöneticileri sistemi geçebilene belirli bir ücret
vermeyi taahhüt etmişlerdir.
2.2.2. Fizikî
Tanım: Bir bilgisayar yada iletişim sistemine
fonksiyonlarını engelleme amacıyla fiziksel yolla zarar
verilmesidir.
Açıklama: Bir sistemin parçalarına fiziki zarar
verilmesidir.
2.3.
BİLGİSAYAR YOLUYLA DOLANDIRICILIK
Tanım: Bilgisayar ve iletişim
teknolojilerini kullanarak verilerin alınması, girilmesi,
değiştirilmesi, silinmesi yoluyla kendisine veya başkasına
yasadışı ekonomik menfaat temin etmek veya mağdura zarar
vermektir.
Açıklama: Suçlunun hedefi kendisine veya bir başkasına
mali kazanç sağlamak yada mağdura ciddi kayıplar vermektir.
Bilgisayar dolandırıcılığı suçluları modern bilgisayar
teknolojileri ve ağ sistemlerinin avantajlarını
değerlendirmeleri yoluyla klasik dolandırıcılık suçlularından
farklılık gösterir.
www.slutmancity.com
Bir Türk tarafından kurulmuş bir site. Sizin için
sevmediğiniz birinin bilgisayar veya sitesine minik bir hacker
saldırısı yapıyor tabii küçük bir ücret karşılığında. Ama
uğradığı bir saldırı yüzünden siteyi kapatmak zorunda kaldı.
2.3.1. Banka Kartları
Tanım : Bankamatik sistemlerinden yapılan
dolandırıcılık ve hırsızlık sucudur.
Açıklama: Banka - matik sistemleri genelde bankalar
yada benzeri finans kuruluşları tarafından kullanılır ve şifreli
ağ sistemlerini kullanırlar. Dolandırıcılık kişisel tanımlama
numarası içeren kartların çoğaltılması, kopyalanması veya
dinlenmesi yoluyla oluşur.
AKŞAM GAZETESİNİN 20 MART 2002 TARİHLİ SAYISINDAKİ
“İNTERNETİN GELECEĞİ” İSİMLİ YAZI:
Japonya’da kredi kartı numaralarını kullanarak yada yeni kart
oluşturarak hesaplardan para çeken veya alışveriş yapan bir lise
öğrencisi yakalandı.
2.3.2. Girdi/ Çıktı/ Program
Hileleri
Tanım: Bir bilgisayar sistemine kasıtlı olarak yanlış
veri girişi yapmak veya sistemden çıktı almak sitemdeki
programların değiştirilmesi yoluyla yapılan dolandırıcılık ve
hırsızlıktır.
Açıklama: Bu tarz suçlarda daha çok yanlış veri girmek
yaygındır. Ama bunun yanında program hilelerinin tanımlanması
daha zordur. Ve üç çeşit geniş bilgisayar programı kategorisi
vardır.
1) Ticari piyasa için yazılmış
yazılımlar (satışa açıktır)
2) Ticari amaçla alınmış ama daha sonra
belli bir amaç için değiştirilmiş yazılımlar
3) Belirli bir amaç için özel
olarak yazılmış ve satışa açık olmayan yazılımlar
2.3.3. İletişim Servislerini Haksız
Ve Yetkisiz Olarak Kullanma
Tanım: Kendisine veya başkasına ekonomik menfaat
sağlamak maksadıyla iletişim sistemlerindeki protokol ve
prosedürlerin açıklarını kullanarak iletişim servislerine veya
diğer bilgisayar sistemlerine hakkı olmadan girmek.
Açıklama: İletişim servislerinin değişik şekillerde
kötü kullanımı olarak tanımlanabilir.
SPYWARE: Bir internet bağlantısının kullanıcının
bilgisi veya kesin onayı olmadan kullanan yazılımları ifade
eder. Örneğin : MİCROSOFT firmasının MEDİA PLAYER 7
programı kullanıcının bilgisi olmadan microsoft’la bağlantı
kuruyor.
2.4. BİLGİSAYAR YOLUYLA SAHTECİLİK
Tanım:
Kendisine veya başkasına yasa dışı ekonomik menfaat temin etmek
veya mağdura zarar vermek maksadıyla; Bilgisayar sistemlerinin
kullanarak sahte materyal oluşturmak veya dijital ortamda
tutulan belgeler üzerinde değişiklik yapmaktır.
Açıklama: Dijital ortamda tutulan dökümanlar üzerinde
değişiklik yapmak suçtur. Şimdiye kadar bilgisayarlar suçun
amacı konumunda iken sahtecilikte bilgisayar suçun yardımcı
aracı olmuştur. Modern teknolojinin ulaştığı nokta bu suçu daha
da kolaylaştırmıştır.
www.password.alliance.com
Ücretli sitelerin şifrelerini kırarak ücretsiz girişe izin
tanıyan, genellikle pornografik site adresleri ve şifreleriyle
oluşturulmuş bir site.
www.destroycartoon.com
İki Türk arkadaşın hazırladığı daha doğrusu kopyaladığı
animasyon sitesi.
2.5.
KANUNLA KORUNMUŞ BİR YAZILIMIN İZİNSİZ KULLANIMI
Tanım: Kanunla korunmuş yazılımların
izinsiz olarak çoğaltılması, yasadışı yöntemlerle elde edilen
bilgisayar yazılımlarının satışı, kopyalanması,dağıtımı ve
kullanımını ifade eder.
2.5.1. Lisanssız Sözleşme ihlali
2.5.1.1. Lisans Sözleşmesine Aykırı
Kullanma
Tek bir bilgisayar için kullanılması gereken yazılımın birden
fazla bilgisayar tarafından paylaşılarak kullanılmasıdır. Bu
gibi durumlarda tüm bilgisayarlar için ayrı ayrı lisans alınması
gerekir.
TELİF HAKLARI İÇİN CEZA ÖDEYECEK
Müzik servisi veren mp3.com sitesi hakkındaki telif haklarını
çiğnediği yolunda açılan davayı kaybetti. Mağdur yapımcılara
300.000 DOLAR ödemeye mahkum edildi. MP3 sunucuları üzerinde
ticari amaçlı satılan 80.000 müzik CD’si bulunuyor.
2.5.1.2. Lisans Haklarına Aykırı
Çoğaltma
Lisans sözleşmesi ile korunmuş bir yazılımın saklanmış olduğu
medya ortamının bir başka medya ortamına kopyalanmasıdır. Burada
bu yazılımı kopyalayanda kopyalatanda sorumludur.
2.5.1.3. Lisans Haklarına Aykırı
Kiralama Değişik medya üzerine
kayıtlı oyun, film, yazılım programlarının lisans haklarına
aykırı olarak kiralanmasıdır.
2.5.2. Taklitçilik
Yazılım taklitçiliği, fikri haklara tabii olan yazılımların
ufak değişikliklerle yasalmış gibi gösterilerek kar amacıyla
çoğaltılması yada satılmasıdır. Burada kullanıcının aksine
taklitçiler salt kar ve para amacı gütmektedir.
MİCROSOFT YAZILIMLARINI KORSAN SATAN BİR FİRMAYA 18 MİLYAR
LİRALIK CEZA KESİLDİ:
45 adet cd, 5 disket cd roomlu bir bilgisayara el kondu.
Firma yetkilisine 3 ay hapis cezası verildi.
WWW. WALT DİSNEY COM
Orjinal WALT DİSNEY çizgi film ve animasyon sitesi ama WALT
DİSNEY JP. Sahtesi benzer çizgi filmlerin uzak doğu kökenli ve
erotikleştirilmiş kopyası
WWW. SHOCKWAVE. COM
Aslı bir yazılım ve program sitesi olan ve kısa bir süre önce
kapatılan sitenin aynı isimle faaliyet gösteren ve gerçeğine
göre ücretsiz olan site, oyunla, çizgi filmler.
2.5.3. İzinsiz İthalat
Yazılım hakkı sahibinden ve yetkili makamlardan gerekli izin
almaksızın, herhangi bir bilgisayar yazılımının ithal
edilmesidir.
2.6. YASA DIŞI YAYINLAR
Tanım: Yasa dışı yayınların saklanmasından ve
dağıtılmasından bilgisayar sistem ve ağlarının kullanılmasıdır.
Açıklama: Kanun tarafından yasaklanmış her türlü
materyalin web sayfaları, BBS’ ler, elektronik postalar, haber
grupları ve her türlü veri saklanabilecek optik medyalar gibi
dijital kayıt yapan sistemler vasıtası ile saklanması,
dağıtılması ve yayınlanmasıdır.
2.7. DİĞER
2.7.1. Ticari Sırların Çalınması
Tanım: Ekonomik kayıp vermek yada yasal olmayan bir
ekonomik avantaj sağlamak niyeti ile yetkisi yada herhangi yasal
bir sebebi olmaksızın uygun olmayan yollarla ticari sırrın
kullanımı, transferi, ifşası yada elde edilmesidir.
Not : Bilişim suçları ticari sırların hırsızlığını da
kapsayabilir. Endüstriyel espiyonaj olarak da bilinir.
2.7.2. Verilerin Suistimali
Tanım: Ticari yada mesleki sırların, kişisel
bilgilerin yada değerli diğer verilerin kendisine veya başkasına
menfaat sağlamak yada zarar vermek amacıyla kullanımı, satılması
ve dağıtımıdır.
Açıklama: Müşteri bilgileri, hasta bilgileri gibi
banka, hastane, alışveriş merkezleri, devlet kurumları gibi
kuruluşlarda tutulan her türlü kişisel bilginin kendisine yada
başkasına menfaat sağlamak veya zarar vermek amacıyla kişilerin
rızası dışında kullanılmasıdır.
2.7.3. Sahte Kişilik Oluşturma ve
Kişilik Taklidi
Tanım: Hile yolu ile kendisine veya bir başkasına
menfaat sağlamak yada zarar vermek maksadı ile hayali bir
kişilik oluşturmak veya bir başkasının bilgilerini kullanarak
onun kişiliğini taklit etmektir.
Açıklama: Bilgisayar sistemlerine yetkisiz erişim
sağlamak yada kullanma hakkı kazanmak amacıyla gerçek kişilerin
taklidi yada hayali kişiler oluşturmak etkili metotlardan biri
olarak bilinir.
Bu metotta, gerçek kişilere ait bilgileri kullanarak o
kişinin arkasına saklanılmakta ve o kişinin muhtemel bir suç
durumunda sanık durumuna düşmesine neden olunmaktadır. Ayrıca
kredi kartı numara oluşturucu programlar gibi araçlar
kullanılarak elde edilecek gerçek bilgilerin hayali kişiler
oluşturulmasında kullanılmasıyla menfaat sağlanılmakta ve zarar
görülmektedir.
2.5.
KANUNLA KORUNMUŞ BİR YAZILIMIN İZİNSİZ KULLANIMI
Tanım: Kanunla korunmuş yazılımların
izinsiz olarak çoğaltılması, yasadışı yöntemlerle elde edilen
bilgisayar yazılımlarının satışı, kopyalanması,dağıtımı ve
kullanımını ifade eder.
2.5.1. Lisanssız Sözleşme ihlali
2.5.1.1. Lisans Sözleşmesine Aykırı
Kullanma
Tek bir bilgisayar için kullanılması gereken yazılımın birden
fazla bilgisayar tarafından paylaşılarak kullanılmasıdır. Bu
gibi durumlarda tüm bilgisayarlar için ayrı ayrı lisans alınması
gerekir.
TELİF HAKLARI İÇİN CEZA ÖDEYECEK
Müzik servisi veren mp3.com sitesi hakkındaki telif haklarını
çiğnediği yolunda açılan davayı kaybetti. Mağdur yapımcılara
300.000 DOLAR ödemeye mahkum edildi. MP3 sunucuları üzerinde
ticari amaçlı satılan 80.000 müzik CD’si bulunuyor.
2.5.1.2. Lisans Haklarına Aykırı
Çoğaltma
Lisans sözleşmesi ile korunmuş bir yazılımın saklanmış olduğu
medya ortamının bir başka medya ortamına kopyalanmasıdır. Burada
bu yazılımı kopyalayanda kopyalatanda sorumludur.
2.5.1.3. Lisans Haklarına Aykırı
Kiralama Değişik medya üzerine
kayıtlı oyun, film, yazılım programlarının lisans haklarına
aykırı olarak kiralanmasıdır.
2.5.2. Taklitçilik
Yazılım taklitçiliği, fikri haklara tabii olan yazılımların
ufak değişikliklerle yasalmış gibi gösterilerek kar amacıyla
çoğaltılması yada satılmasıdır. Burada kullanıcının aksine
taklitçiler salt kar ve para amacı gütmektedir.
MİCROSOFT YAZILIMLARINI KORSAN SATAN BİR FİRMAYA 18 MİLYAR
LİRALIK CEZA KESİLDİ:
45 adet cd, 5 disket cd roomlu bir bilgisayara el kondu.
Firma yetkilisine 3 ay hapis cezası verildi.
WWW. WALT DİSNEY COM
Orjinal WALT DİSNEY çizgi film ve animasyon sitesi ama WALT
DİSNEY JP. Sahtesi benzer çizgi filmlerin uzak doğu kökenli ve
erotikleştirilmiş kopyası
WWW. SHOCKWAVE. COM
Aslı bir yazılım ve program sitesi olan ve kısa bir süre önce
kapatılan sitenin aynı isimle faaliyet gösteren ve gerçeğine
göre ücretsiz olan site, oyunla, çizgi filmler.
2.5.3. İzinsiz İthalat
Yazılım hakkı sahibinden ve yetkili makamlardan gerekli izin
almaksızın, herhangi bir bilgisayar yazılımının ithal
edilmesidir.
2.6. YASA DIŞI YAYINLAR
Tanım: Yasa dışı yayınların saklanmasından ve
dağıtılmasından bilgisayar sistem ve ağlarının kullanılmasıdır.
Açıklama: Kanun tarafından yasaklanmış her türlü
materyalin web sayfaları, BBS’ ler, elektronik postalar, haber
grupları ve her türlü veri saklanabilecek optik medyalar gibi
dijital kayıt yapan sistemler vasıtası ile saklanması,
dağıtılması ve yayınlanmasıdır.
2.7. DİĞER
2.7.1. Ticari Sırların Çalınması
Tanım: Ekonomik kayıp vermek yada yasal olmayan bir
ekonomik avantaj sağlamak niyeti ile yetkisi yada herhangi yasal
bir sebebi olmaksızın uygun olmayan yollarla ticari sırrın
kullanımı, transferi, ifşası yada elde edilmesidir.
Not : Bilişim suçları ticari sırların hırsızlığını da
kapsayabilir. Endüstriyel espiyonaj olarak da bilinir.
2.7.2. Verilerin Suistimali
Tanım: Ticari yada mesleki sırların, kişisel
bilgilerin yada değerli diğer verilerin kendisine veya başkasına
menfaat sağlamak yada zarar vermek amacıyla kullanımı, satılması
ve dağıtımıdır.
Açıklama: Müşteri bilgileri, hasta bilgileri gibi
banka, hastane, alışveriş merkezleri, devlet kurumları gibi
kuruluşlarda tutulan her türlü kişisel bilginin kendisine yada
başkasına menfaat sağlamak veya zarar vermek amacıyla kişilerin
rızası dışında kullanılmasıdır.
2.7.3. Sahte Kişilik Oluşturma ve
Kişilik Taklidi
Tanım: Hile yolu ile kendisine veya bir başkasına
menfaat sağlamak yada zarar vermek maksadı ile hayali bir
kişilik oluşturmak veya bir başkasının bilgilerini kullanarak
onun kişiliğini taklit etmektir.
Açıklama: Bilgisayar sistemlerine yetkisiz erişim
sağlamak yada kullanma hakkı kazanmak amacıyla gerçek kişilerin
taklidi yada hayali kişiler oluşturmak etkili metotlardan biri
olarak bilinir.
Bu metotta, gerçek kişilere ait bilgileri kullanarak o
kişinin arkasına saklanılmakta ve o kişinin muhtemel bir suç
durumunda sanık durumuna düşmesine neden olunmaktadır. Ayrıca
kredi kartı numara oluşturucu programlar gibi araçlar
kullanılarak elde edilecek gerçek bilgilerin hayali kişiler
oluşturulmasında kullanılmasıyla menfaat sağlanılmakta ve zarar
görülmektedir.
|
